uryna
Dramat inspirowany historią obozu dla dzieci w Łodzi przy Przemysłowej i pracującej tam 18-letniej strażniczki, oprawczyni Eugenii Pol vel Pohl.
Oddaje głos „słabym ciałom wojny”. Kobietom, które jako dziewczynki przeżyły kaźń obozu koncentracyjnego, a potem – jako dorosłe osoby długo, lub na zawsze, milczały.
Praca nad tekstem oryginalnym z 2016 roku trwała podczas Festiwalu Teatru Dokumentalnego i Rezydencji Artystycznej Sopot Non-Fiction w 2019 roku. Po odsłuchaniu przysłanego nam z IPN w Łodzi zapisu rozprawy sądowej nad Eugenią Pol, (osądzonej i skazanej dopiero w 20 lat od zakończenia wojny), wraz z reżyserką Dorotą Androsz postanowiłyśmy zadać pytania o transgeneracyjną transmisję traumy. Możność/niemożność przepracowania traumy, nie tylko o mechanizm przemocy, wyparcia i przetrwania.
W maju 2025 roku tekst dramatu ukazał się na Gdańsk Miasto Literatury. Opublikowane też zostały obszerne fragmenty debaty z 2019 roku.
Uryna
SŁUCHOWISKO URYNA zostało nagrane w 2025 roku dzięki dotacji Funduszu Popierania Twórczości ZAIKS . Jego premierowe odsłuchanie odbyło się 17.11.2025 w Muzeum Dzieci Polskich – ofiar totalitaryzmu w Łodzi.
Zespół: tekst: Rita Jankowska / reżyseria: Dorota Androsz / wykonanie: Marzena Nieczuja (Teatr Wybrzeże), Agata Woźnicka (Teatr Wybrzeże), Rita Jankowska, Andzia Wiśniewska / muzyka: Maja Miro & Klezmo.riot: Natalia Kordiak, głos / Maja Miro, flety & soma pipe / Weronika Kulpa, wiolonczela / Katarzyna Podpora, obiekty amplifikowane / Barbara Dowgiałło, klawesyn
nagrania: Jakub Malinowski, Lunar Sounds / Spokój Records / montaż, udźwiękowienie: Maja Miro / mastering: Darius
http://trojmiasto.wyborcza.pl/trojmiasto/7,35611,25167939,dorota-androsz-rezyseruje-spektakl-o-wojnie-i-traumie.
Rozmowa Iwony Borawskiej z Ritą Jankowską i Dorotą Androsz w Radio Gdańsk, w audycji „Sztuka to zrobić”, 2019
Czytanie performatywne na Scenie Suwnicowej Żak, Gdańsku, wrzesień 2018
Prezentacji towarzyszyła debata pod tytułem „Kobieta. Ciało wojny”, w ramach której próbowałyśmy dotknąć powyższych tematów w perspektywie osobistej i społecznej, psychologicznej i psychoterapeutycznej oraz kulturowej.
Na ile „emocjonalne pole kobiet” skażone jest tamtą/tamtymi zbrodniami.
Na ile, w nas, trzecim pokoleniu po wojnie, obecne są niezdiagnozowane, nie należące w pewnym sensie do nas, trudno usuwalne, traumy. Traumy widoczne, krępujące, w większości nadal nie przepracowane, zarówno na poziomie indywidualnym, jak i społecznym.
Na ile można od-milczeć dramat tamtych kobiet.
Na ile możemy zrozumieć siebie samych – urodzonych i wychowanych w tamtym milczeniu.
Debatę poprowadziła dr Barbara Świąder-Puchowska z Katedry Kulturoznawstwa w Instytucie Badań nad Kulturą Uniwersytetu Gdańskiego. Uczestniczkami debaty były twórczynie projektu: Rita Jankowska i Dorota Androsz oraz zaproszone ekspertki: uchodźczyni wojenna z Czeczeni Khedi ALieva; psycholog i psychoterapeutka Magdalena Chrzan-Dętkoś, literaturoznawczyni Ewa Kuliś oraz Magdalena Rigamonti, w tamtym czasie pracująca nad książką o dzieciach z łódzkiego obozu.
reżyseria: Dorota Androsz / tekst: Rita Jankowska / wykonanie: Marzena Nieczuja-Urbańska /Teatr Wybrzeże/, Agata Woźnicka /Teatr Wybrzeże/, Anna Bochniak, Magdalena Bejot, Wioletta Drankiewicz, Agata Nierzwicka, Klaudia Szmidt / muzyka: Ignacy Jan Wiśniewski / wizualizacje: Anka Zglennicka
z Mazurowski
MĘŻCZYŹNI SĄ ZE SŁOŃCA, A KOBIETY SĄ ZE SŁOŃCA, 2023-2026
4 cykle kwadrofonicznych, performatywnych spotkań-dialogów z zaproszonymi przeze mnie i Maję Miro gośćmi: czytającymi i muzykami – gdańskimi poetami, pisarzami, wydawcami, artystami, kompozytorami, artystami dźwiękowymi.
Materię dialogu stanowią wybrane, przygotowane wcześniej, ale nie ustalone pomiędzy czytającymi teksty literackie oraz dźwiękowe improwizacje i kompozycje muzyków.
Słońca 1 / ciało. zmysły. umysł / Rita Jankowska & Wojtek Radtke & Maja Miro & Petar Petkov / 5.10. 2023, Gdańsk Miasto Literatury
Słońca 2 / zmiany. cykle. starzenie się / Rita Jankowska & Lipi Lipski & Maja Miro & Olo Walicki / 12.10. 2023, Gdańsk Miasto Literatury
Słońca 3 / co nas karmi. głody indywidualne. głody społeczne / Rita Jankowska & Filip Szałasek & Maja Miro & Oskar Tomala / 19.10. 2023, Gdańsk Miasto Literatury
Słońca 4 / jestem, jaką_jakim mnie (nie)widzisz. obcość. bliskość / Rita Jankowska & Fabian Cieślik & Maja Miro & Maciej Sadowski /4.2024, Gdańsk Miasto Literatury
Słońca 5 / kategorie świata / kategorie najwyższe. piękno / Rita Jankowska & Andrzej Żak & Maja Miro & Max Kohyt / 26.6.2024, Gdańsk Miasto Literatury
Słońca 6 / ucieczki / okna / przejścia / Rita Jankowska & Grzegorz Kwiatkowski & Maja Miro & Sylwester Gałuszka / 12.9.2024, Gdańsk Miasto Literatury
Słońca 7 / widzialne / niewidzialne. korzenie / Rita Jankowska & Adam Nalepa & Maja Miro & Michał Jacaszek / 10.10. 2024, Gdańsk Miasto Literatury
wysoka godzina
WYSOKA GODZINA 01 | mężczyzna, który do mnie idzie – o nowej kobiecości i nowej męskości w kantacie „Kobieta, w którą wpisane jest koło”.
WYSOKA GODZINA 02 | przez to trzeba przebiec – o konieczności, potrzebie i odwadze transformacji, w rozmowie na 3 głosy
WYSOKA GODZINA 03 I o siedmiu spotkaniach, czternastu twórcach zaproszonych do projektu „Mężczyźni są ze Słońca, a kobiety są ze Słońca”, 2023 i 2024, Gdańsk Miasto Literatury
edek świrus – sztuka teatralna i jej filmowa adaptacja
Złoty Kopernik na XI Festiwalu Filmów Edukacyjnych Edukino
Teatralny projekt edukacyjny zrealizowany w sieci w roku pandemii w 2020 z uczniami Zespołu Szkół „Bednarska” Terytorium Raszyńska w Warszawie i aktorami zawodowymi: Andrzejem Żakiem z Teatru Miniatura, Dorotą Androsz z Teatru Wybrzeże z Gdańska, Arturem Janusiaka z Teatru Ateneum w Warszawie i mieszkańcami wsi Tarczyn w Dolinie Bobru.
„Edek Świrus” zakwalifikował się do półfinału 31 Konkursu na Sztukę Teatralną dla Dzieci i Młodzieży.
Premiera filmu: lipiec 2020 we wsi Tarczyn, w stajni-galerii Violi Wojnowski.
tekst i reżyseria: Rita Jankowska / produkcja: Agni Lizard Studio / muzyka: Evgeny Grinko / Aga Viburno
link do całego filmu:
zioło miłość
Spektakl muzyczny inaugurujący Ogólnopolski Festiwal Sztuk Autorskich Windowisko 2019. Stworzony w ramach Nagrody Prezydenta Miasta Gdańska dla najlepszej reżyserki Ogólnopolskiego Festiwalu Sztuk Autorskich Windowisko 2018.
tekst i reżyseria: Rita Jankowska / wykonanie: Rita Jankowska/Andrzej Żak
muzyka: Agnieszka Szydłowska / instrumenty klawiszowe: Ignacy Jan Wiśniewski / flety, elektronika: Maja Miro / perkusjonalia: Ireneusz Kaczmar / śpiew: Aga Brenzak, Dorota Theisebach, Magdalena Mrówczyńska / scenografia: Beata Miłogrodzka / wizualizacje: Sławomir Lipnicki
premiera: 15 listopada 2019, Stara Apteka, Teatr Wybrzeże, Gdańsk
charlie wrzeszcz
projekt artystyczno-edukacyjny o dziedziczeniu biedy
"wydobywam się wydobywam ale jakoś nie mogę wydobyć"
22-osobowa grupa teatralna II LO w Gdańsku – Wrzeszczu podjęła tematu wykluczenia społecznego, biedy i stereotypów; świata podzielonego na bogatych i biednych; miasta ukrytego w podwórzach Dolnego Wrzeszcza.
Młodzież uczestniczyła w warsztatach teatralno-dramowych, warsztatach społecznych w Gdańskim Ośrodku Pomocy Społecznej oraz warsztatach filmowych ze Sławomirem Lipnickiem, artystą i wykładowcą gdańskiej ASP. Finałem projektu był spektakl pt.”Charlie Wrzeszcz”, który został zaprezentowany 6-krotnie dla ponad 600-osobowej społeczności licealnej.
tekst i reżyseria: Rita Jankowska / muzyka: Łukasz Plenikowski Uku / warsztaty video artu: Sławomir Lipnicki
pokazy: 2-3 pździernika 2018, II LO Gdańsk-Wrzeszcz
Projekt zrealizowany w ramach „Sieci Kultury”, programu, którego operatorem w województwie pomorskim był Instytut Kultury Miejskiej.
cztery widzenia charlesa
czytanie performatywne na ostatnie urodziny WL 4 – Przestrzeni Sztuki wykonane przez ponad 20-osobowy zespół Artystów i Artystek WL 4
Dorota Androsz o spektaklu:
(…) „to jednak coś więcej niż tylko opowieść o człowieku, który chcąc być sławnym, stał się najbardziej uciążliwym więźniem w brytyjskim systemie penitencjarnym. To przypowieść o współzależności pomiędzy Charlesem, który jest uosobieniem przemocy i władzy, a rzeczywistością osób mu najbliższych. To one stają się głównym bohaterem sztuki, reprezentując świat ludzkich emocji, marzeń i najprostszych cielesnych potrzeb. Te intymne spotkanie i utopijna więź między bohaterami sprawiają, że pojęcia odpowiedzialności i winy nabierają zupełnie nowego znaczenia…”
reżyseria: Dorota Androsz ,Teatr Wybrzeże / tekst: Rita Jankowska / wykonanie: Dorota Adrosz, Marzena Nieczuja-Urbańska, Teatr Wybrzeże, Adam Turczyk oraz Chór Artystów – rezydentów WL 4 -Przestrzeń Sztuki / muzyka: Łukasz Plenikowski / video: Piotr Grdeń
premiera: 24 listopada 2017, WL4 Przestrzeń Sztuki, Gdańsk
krzyk ciszy
FESTIWAL REZYDENCJI I TEATRU DOKUMENTALNEGO SOPOT NON-FICTION 2016
W 2016 współpracowałam jako dramaturżka z reżyserką Dorotą Androsz na
Tekst „Krzyk ciszy” inspirowany jest sztuką Dei Loher „Nad czarnym jeziorem” o matkach osieroconych przez dzieci-samobójców.
W ramach tygodniowej rezydencji i pracy nad tekstem odbyły się spotkania z psycholog pracującą z matkami po śmierci dziecka.
Czytanie performatywne zostało zaprezentowane na Scenie Kameralnej Teatru Wybrzeże w Sopocie.
reżyseria: Dorota Androsz, Teatr Wybrzeże / dramaturgia: Rita Jankowska / wykonanie: Marzena Nieczuja-Urbańska, Sylwia Góra
"zrobiłeś mi świństwo
syneczku"
"światło twojej śmierci jest
piękne
już się nie martw
dzieci robią to swoim rodzicom
codziennie"
"za chwilę mój mąż powie
że gdyby trumna była mniejsza
to mógłby ją chociaż potrzymać
na kolanach
że zazdrości ojcu, który stracił
niemowlę
za chwilę wiele osób z naszego otoczenia
przestanie dzwonić
za chwilę powiem, że matka
to ta-która-bierze-uderzenie-na-siebie
za chwilę mój mąż
będzie wyglądał jakby
nie cierpiał"
credo lasu – projekt teatralny z kobietami osadzonymi
3-miesięczny projekt teatralny z kobietami osadzonymi w areszcie śledczym na Kurkowej w Gdańsku, podczas którego grupa kobiet pracowała warsztatowo metodami dramy, oraz wokół tekstu napisanego przeze mnie na podstawie poezji więziennej (zebranej w tomiku wydanym przez Tomasza Lipi Lipskiego).
Projekt zakończony został zamkniętym pokazem spektaklu dla społeczności w więziennej.